پایگاه اطلاع‌رسانی اسراء:  جلسه هفتگی درس اخلاق حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی، صبح امروز (چهارشنبه) با حضور اقشار مختلف مردم در مسجد اعظم قم برگزار شد.

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در این جلسه با اشاره به برخی کلمات قصار امیرالمؤمنین علی علیه السلام در نهج‌البلاغه، به تبیین حقیقت توحید و آثار آن در زندگی فردی و اجتماعی پرداختند و بیان داشتند: انسان موحد کسی است که آثار توحید در همه اعمال و شئون زندگی او ظهور داشته باشد.

معظم له در ابتدا با اشاره به ساختار نهج‌البلاغه اظهار داشتند: کلمات نورانی امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه در قالب خطبه‌ها، نامه‌ها، توصیه‌ها و کلمات قصار آمده است؛ برخی از این کلمات قصار، در همان خطبه‌ها و نامه‌ها نیز وجود دارد، اما سید رضی(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) در مواردی بخشی از یک خطبه یا نامه را که مشتمل بر کلمات فصیح و بلیغ حضرت بوده، جداگانه انتخاب و در بخش کلمات قصار نقل کرده‌اند.

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی افزودند: برخی از این کلمات نورانی نیز در نامه‌ها و منابع دیگر آمده است و بعضی از مطالبی که در نهج‌البلاغه نقل نشده، در کتاب شریف «تمام نهج‌البلاغه» که بنیان‌گذار و گردآورنده اصلی آن زحمات فراوانی در این زمینه کشیده است، آمده است.

ایشان بیان داشتند: در حدیث داریم که «التوحید ثمن الجنة»؛ توحید بهای بهشت است. هیچ‌کس به بهشت نمی‌رود مگر اینکه موحد باشد؛ بهشت جای موحدان است و درجات بهشت نیز به اوصاف، عقاید و اخلاق انسان وابسته است.

ایشان تصریح کردند: موحد کسی نیست که تنها در مقام اعتقاد، خدا را واحد بداند؛ بلکه کسی است که آثار توحید در اعمال و رفتار او راه داشته باشد و جهان را منهای آفریدگار آن نبیند و همه شئون زندگی خود را در سایه «لا حول و لا قوة إلا بالله» مشاهده کند.

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی خاطرنشان کردند: در نظام امامت و امت، حیات امام بر مدار توحید است؛ اینکه در زیارت ها و دعاها در محضر ائمه علیهم السلام عرض ادب میکنیم و برای تک تک حالات و شئون آنها سلام عرض میکنیم، بیانگر این است که انسان موحد، همه آثار و شئون او توحیدی است.
 

علم را با عمل زنده نگه دارید؛ علمِ بی‌عمل، جهل است
معظم له در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت عمل به علم، خطاب به حوزویان اظهار داشتند: شما با علم مأنوس هستید، مطالعه، تحقیق، تألیف، تدریس و سخنرانی دارید؛ اگر پدری بخواهد سرمایه‌ای را به فرزند خود سفارش کند، می‌گوید این سرمایه را هدر نده. سفارش امیرالمؤمنین(ع) به همه، به‌ویژه حوزویان، این است که این سرمایه علمی را هدر ندهید.

ایشان با اشاره به فرمایش امیرالمؤمنین(ع) بیان داشتند: حضرت می فرماید: «لَا تَجْعَلُوا عِلْمَكُمْ جَهْلًا، وَ يَقِينَكُمْ شَكّاً؛ إِذَا عَلِمْتُمْ فَاعْمَلُوا، وَ إِذَا تَيَقَّنْتُمْ فَأَقْدِمُوا.» یعنی علم خود را جهل قرار ندهید. حضرت خودشان این جمله را تفسیر کرده‌اند که «إذا علمتم فاعملوا»؛ اگر در هر رشته‌ای آگاه شدید و حق برای شما روشن شد، به آن عمل کنید.

ایشان تأکید کردند: انسان باید با عمل، علم خود را زنده نگه دارد؛ زیرا عالم بی‌عمل، علم خود را جهل قرار داده است. دانستن اگر اثر نداشته باشد، مانند ندانستن است؛ انسان علم دارد، اما این علم برای او برکتی ندارد و آن را به جهل تبدیل کرده است.

علم و سخن انسان، نماینده شخصیت علمی اوست

ایشان در ادامه با اشاره به آثار علم در زندگی انسان بیان داشتند: هر آنچه از انسان صادر می‌شود، نشانه علم و شخصیت اوست؛ کتابی که می‌نویسد، نامه‌ای که می‌نگارد، سخنی که می‌گوید و سخنرانی‌ای که انجام می‌دهد، نماینده علم اوست.

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی افزودند: حوزه نیز چنین است؛ آنچه از حوزه شنیده، دیده، گفته و نوشته می‌شود، اعم از تعلیم، تصنیف و سخن، نماینده اعتقادات و معارف علمی حوزه است؛ بنابراین باید مراقب بود هر سخنی گفته و هر مطلبی نوشته نشود. انسان باید در سخن گفتن، قلم زدن و رفتار اجتماعی مراقب باشد؛ هر سخنی که انسان می‌گوید، پیامی از سوی اوست و باید پخته و سنجیده باشد.

«المسکین رسول‌الله»؛ نگاه توحیدی به روابط اجتماعی

آیت الله العظمی جوادی آملی افزودند: ممکن است کسی نیاز علمی داشته باشد و برای حل یک مسئله علمی به شما مراجعه کند، یا گرفتار یک مشکل اجتماعی باشد و از شما کمک بخواهد. اگر امکان برطرف کردن نیاز او را دارید، رد نکنید و اگر امکان کمک ندارید، با «رد حسن» و احترام، او را راهنمایی کنید و بگویید شخص دیگری می‌تواند مشکل شما را حل کند.

ایشان با بیان اینکه، نگاه توحیدی جامعه را زنده می کند، تأکید کردند: این نگاه توحیدی به روابط اجتماعی، جامعه را متمدن می‌کند؛ انسان باید بداند نیازمندی که به او مراجعه کرده، می‌تواند فرستاده خدا باشد و باید با احترام با او رفتار کند. حضرت در تعبیر نورانی می فرماید «المسکین رسول‌الله»، نیازمند، فرستاده خداست؛ او به سراغ شما آمده است تا نیازش را برطرف کنید.

روزی انسان نزد خدا محفوظ است

معظم له  در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مسئله رزق بیان داشتند: خداوند هیچ بنده‌ای را بدون روزی خلق نکرده است؛ بخشی از روزی انسان در اختیار اوست و بخشی نزد خداوند است و آنچه نزد خداست، محکم‌تر و یقینی‌تر از چیزی است که در اختیار انسان قرار دارد.

ایشان با اشاره به مضمون آیه شریفه «مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِندَ اللَّهِ بَاقٍ» اظهار داشتند: انسان نباید ناامید باشد؛ آن مقدار از روزی که نزد خداست محفوظ است و ذات اقدس الهی آن را قطع نمی‌کند، باید یک کمی صبر کرد، این نیز جلوه‌ای از زندگی موحدانه است.

«رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ»؛ ستم‌پذیر نباشید

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت عزت و ایستادگی در برابر ظلم، اظهار داشتند: امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرماید: «لَا يَمْنَعُ الضَّيْمَ الذَّلِيلُ»؛ ستم را جز ملت فرومایه کسی تحمل نمی‌کند، عزیز و سربلند باشید و ستم‌پذیر نباشید.

معظم له ادامه دادند: در بیان نورانی دیگری آمده است: «رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ»؛ به کسی سنگ نزنید، زیرا ظلم ابتدایی جایز نیست؛ اما اگر کسی به شما سنگ زد، فوراً آن را برگردانید.
ایشان با تأکید بر ضرورت حفظ عزت جامعه بیان داشتند: مردانه زندگی کنید؛ مردانه زندگی کردن یعنی هنرمندانه و شجاعانه زندگی کردن. این همان عزت روزانه امیرالمؤمنین(ع) است؛ حضرت تنها اهل سخنان و ناله‌های شبانه نبود، بلکه عزت و سربلندی را نیز در زندگی اجتماعی دنبال می‌کرد.

معظم له با اشاره به شرایط امروز جامعه افزودند: امروز این مقاومت و ایستادگی به صورت پرچم در دست خواهران، مادران، فرزندان و برادران ما درآمده است و از سوی دیگر، رزمندگان نیز در میدان حضور دارند و دست به ماشه گذاشته‌اند. اینها شکوه، عظمت و وحدت یک ملت است.

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تفاوت کاربرد واژه‌های «زنان»، «مردان» و «مردم» در قرآن کریم اظهار داشتند: در قرآن سه عنوان داریم؛ یک وقت از خصوص بانوان سخن گفته می‌شود که تعبیر «نساء» و الفاظ مربوط به زنان به کار می‌رود؛ یک وقت از مردان سخن گفته می‌شود که تعبیر «رجال» مطرح است و یک وقت از جامعه و هر دو گروه سخن گفته می‌شود که تعبیر «ناس» به معنای مردم و تعابیر عمومی به کار می‌رود.

ایشان با اشاره به نمونه حضرت مریم(سلام‌الله‌علیها) فرمودند: قرآن کریم در معرفی حضرت مریم(سلام‌الله‌علیها) می‌فرماید: «ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا مَرْيَمَ»؛ خداوند مریم را برای مؤمنان نمونه قرار داد، نه اینکه او را صرفاً به عنوان نمونه زنان معرفی کند. بنابراین حضرت مریم(سلام‌الله‌علیها) نمونه مردم خوب و مؤمن و الگوی جامعه ایمانی است، الان نیز نمونه مردم خوب، همین خواهران و زنان ما هستند که پرچم  دستشان است.
 

آیت الله العظمی جوادی آملی در پایان با دعا برای گذشتگان، شهدا و حاضران اظهار داشتند: از ذات اقدس الهی مسئلت می‌کنیم گذشتگان و شهدای ما را با اولیای الهی محشور فرماید و به فرد فرد شما عزت، جلال و شکوه عطا کند و دنیا و آخرت شما را تأمین فرماید.