پایگاه اطلاع‌رسانی اسراء: جلسه هفتگی درس اخلاق حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی، صبح امروز چهارشنبه ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵، با حضور اقشار مختلف مردم در مسجد اعظم قم برگزار شد.

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در این جلسه، با اشاره به برخی اصول اخلاقی مورد تأکید امیرالمؤمنین علی(علیه السلام)، سه اصل اساسی حریت و آزادگی، غیرت و مردانگی و سلحشوری در میدان جنگ را مورد تبیین قرار دادند و با اشاره به شرایط کنونی، بر ضرورت توجه به این آموزه‌ها، به‌ویژه در پاسداری از امنیت و عزت جامعه و حمایت از رزمندگان تأکید کردند.

ایشان با بیان اینکه اسلام افزون بر عقاید و احکام، اصول اخلاقی متعددی دارد که برخی از آنها بیشتر مورد توجه قرار گرفته و برخی کمتر تبیین شده‌اند، اظهار داشتند: در کلمات نورانی امیرالمؤمنین(ع)، بر بعضی از این اصول اخلاقی تأکید ویژه‌ای شده است که از جمله آنها حریت و آزادی، غیرت و مردانگی و نیز دستورهای مربوط به سلحشوری در میدان جنگ است.

«حریت و آزادگی»، با فساد، اختلاس و گران‌فروشی سازگار نیست

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در تبیین اصل حریت و آزادگی، به سخن حکیمانه امیرالمؤمنین(ع) اشاره کردند که فرمودند: «أَلَا حُرٌّ يَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَةَ لِأَهْلِهَا؟ إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ، فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا.»

ایشان با توضیح معنای «لماظه» بیان داشتند: لماظه، باقی‌مانده غذایی است که لابه‌لای دندان‌ها می‌ماند؛ امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند آیا آزادمردی پیدا می‌شود که این باقی‌مانده را برای اهل آن واگذارد و به دنبال آن نرود؟  

معظم‌له با تطبیق این آموزه بر زندگی اجتماعی، تصریح کردند: انسان نباید به دنبال آنچه دست‌به‌دست شده و دیگران از آن بهره برده‌اند، برود و زندگی خود را بر پایه باقی‌مانده‌های دیگران بنا کند؛ حضرت می فرماید کیست که آزادمرد باشد و در سطل زباله نسل قبل جست‌وجو نکند؟ این فساد و سوء استفاده ها و اختلاس و امثال آن، همان سطل زباله است! انسان آزاده نباید برای رسیدن به منافع مادی، به چنین رفتارهایی روی بیاورد.

ایشان با اشاره به برخی آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی، از جمله گران‌فروشی، اختلاس و سوءاستفاده‌های مالی، خاطرنشان کردند: آزادگی با اختلاس و فساد و گران سازی سازگار نیست، انسان باید از راه درست و تلاش خود زندگی کند و بداند که ارزش وجودی او بسیار بالاتر از آن است که خود را به امور پست و نادرست بفروشد.

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با تأکید بر اینکه بحث حریت و آزادگی، بابی مستقل در اخلاق اسلامی است، یادآور شدند: همان‌گونه که احکام و مستحبات دینی هر یک جایگاه خود را دارند، حریت نیز مسئله‌ای اساسی است که باید به‌درستی تبیین شود.

«غیرت و مردانگی»، پاسداری از حریم و ایستادگی در برابر تجاوز است

آیت الله العظمی جوادی آملی در ادامه، با اشاره به روایات مربوط به غیرت و مردانگی، اظهار داشتند: در منابع روایی، بر ضرورت دفاع از حریم و مقابله با تعرض مسلحانه تأکید شده است؛ اما این بخش از آموزه‌های دینی، به اندازه برخی دیگر از مباحث مورد توجه قرار نگرفته است.

ایشان با استناد به روایاتی از امام صادق(ع) و امام باقر(ع) درباره کسی که با قصد تعرض به جان و مال انسان وارد حریم او می‌شود، بیان داشتند: در این روایات، بر دفاع در برابر مهاجم تأکید شده است، حضرت می فرماید « اللص يدخل علی في بيتي يريد نفسي و مالي قال اقتله فأشهد اللَّه و من سمع أن دمه في عنقي»، و همچنین آمده است که «فاقتلوه فما دخل عليك فعلي»، یعنی اگر بیگانه ای مسلحانه وارد خانه تو شد، و میخواست به جان و مال تو آسیب بزند، بکش، خونش به عهده من، این غیرت و مردانگی است.

معظم‌له با اشاره به روایت نقل‌شده از ائمه معصومین (علیهم السلام) بیان داشتند: در این روایات، مسئولیت دفاع در برابر تعرض و تجاوز، با بیانی صریح مورد توجه قرار گرفته است؛ بنابراین، مسئله غیرت و مردانگی از موضوعات مهم اخلاق اسلامی است که باید بیشتر درباره آن سخن گفته شود.

​​​​​​​ایشان با اشاره به تعرض قلدرانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، این آموزه‌ها را در ارتباط با شرایط کنونی مورد توجه جدی قرار دادند و بر ضرورت پاسداری از حریم کشور و ایستادگی در برابر تجاوز آشکار این دو تأکید کردند.

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با بیان اینکه غیرت یعنی غیر زدایی و به معنای اجازه ندادن به ورود بیگانه به حریم و مقابله با تعرض است، خاطرنشان کردند: همان‌گونه که درباره نماز، روزه، حج و دیگر احکام و مستحبات دینی بسیار سخن گفته شده است، لازم است آموزه‌های مربوط به غیرت و مردانگی نیز بیشتر تبیین شود؛ چراکه این روایات، ناظر به یکی از مسائل مهم زندگی اجتماعی و مسئولیت انسان در پاسداری از حریم خود و جامعه است.

لزوم «سلحشوری» در میدان جنگ و «هوشیاری رزمندگان» در پاسداری از مرزها

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در سومین محور سخنان خود، به دستورهای امیرالمؤمنین(ع) درباره رزمندگان و ضرورت هوشیاری در میدان جنگ پرداختند و با اشاره به نامه یازدهم نهج‌البلاغه، این بخش از آموزه‌های علوی را متناسب با شرایط کنونی دانستند.

ایشان ضمن قدردانی از تلاش و ایستادگی رزمندگانی که در میدان دفاع از کشور حضور دارند، اظهار داشتند: این عزیزان که در میدان جنگ هستند، در شرایطی خدمت می‌کنند که دشمن ممکن است هر لحظه دست به حمله بزند؛ ازاین‌رو، باید همواره مراقب باشند و آمادگی دفاعی خودشان را حفظ کنند و دستشان روی ماشه باشد؛ اینکه ما بارها درباره اینها گفتیم «سلام الله علیه» برای این است که کدام صحابی است که امامش را اینگونه یاری کند؟!

معظم‌له با اشاره به توصیه امیرالمؤمنین(ع) به رزمندگان در نامه یازدهم نهج‌البلاغه، به این عبارت استناد کردند «وَ لَا تَذُوقُوا النَّوْمَ إِلَّا غِرَاراً أَوْ مَضْمَضَةً»، حضرت به رزمندگان سفارش می‌کنند که خواب را جز اندک و به اندازه‌ای که ضرورت دارد، به خود راه ندهید. همان‌گونه که روزه‌دار می‌تواند آب را در دهان مضمضه کند، اما آن را نباید فرو ببرد، رزمنده نیز باید در هنگام نگهبانی و پاسداری از موضع خود، از خواب غفلت بپرهیزد و هوشیاری خود را همواره حفظ کند.

معظم‌له با تأکید بر اینکه این دستور، ناظر به شرایط نگهبانی و مسئولیت رزمندگان در میدان دفاع است، خاطرنشان کردند: انسان نمی‌تواند شب و روز را بدون استراحت سپری کند و خستگی نیز امری طبیعی است؛ اما رزمنده در زمان مسئولیت و نگهبانی، نباید دست از روی ماشه بردارد، باید مراقب باشد که خواب و غفلت بر او غلبه نکند،  در چنین شرایطی، استراحت باید به‌گونه‌ای باشد که آمادگی و هوشیاری لازم برای دفاع از دست نرود.

الگوگیری از حضرت ابراهیم(ع)؛ مبارزه با بت‌پرستی و ایستادگی در برابر دشمن

آیت الله العظمی جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به آیه شریفه «وَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ» بر ضرورت الگوگیری از سیره حضرت ابراهیم(ع) تأکید کردند.

ایشان با اشاره به مبارزه حضرت ابراهیم(ع) با بت‌پرستی و شکستن بت‌ها بیان داشتند: قرآن کریم، پیروان اسلام را به پیروی از آیین حضرت ابراهیم(ع) دعوت می‌کند؛ چرا که می فرماید شما وقتی اسلام آورده اید، پیغمبر زاده اید، آقا زاده اید، شما از نسل ابراهیم خلیل و فرزندان او هستید، همانطور که ابراهیم خلیل در برابر بت‌پرستی ایستاد و با تبر به مبارزه با بت‌ها پرداخت، شما نیز دست به تبر و بت شکن باشید.

معظم‌له با تطبیق این آموزه بر شرایط امروز اظهار داشتند: حضرت ابراهیم(ع) با تبر به جنگ بت‌ها رفت و امروز نیز باید متناسب با شرایط، با ابزار و امکانات لازم مانند موشک به مقابله با دشمن پرداخت؛ همان‌گونه که آن حضرت در برابر بت‌پرستی ایستادگی کرد، پیروان او نیز باید در مسیر پاسداری از دین، عزت و استقلال خود، اهل ایستادگی و مقاومت باشند.

​​​​​​​حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در پایان، با دعا برای مردم ایران، رزمندگان، علما و همه خدمتگزاران جامعه، از خداوند متعال خواستند همگان را مشمول عنایت اهل‌بیت(ع) قرار دهد و عزت، کرامت، شرافت و سعادت دنیا و آخرت را به مردم ایران عطا فرماید.

​​​​​​​